Varkens
Het gewone tamme varken stamt af van het wilde zwijn. Varkens werden 5000 tot 6000 jaar geleden gedomesticeerd. Een jong varkentje wordt een big genoemd, een vrouwtje een zeug en een mannetje een beer. Een barg of borg is een gecastreerd mannetje. Een gelt is een vrouwtjesvarken dat nog niet geworpen heeft. De draagtijd van een zeug is ongeveer 115 dagen (3 maanden, 3 weken en 3 dagen).Ter voorbereiding op de bevalling bouwt de zeug een nest van takken en stro. Een varken kan wel tot 20 biggen per worp krijgen, gemiddeld worden er ongeveer 13 levende biggen geboren. Een worp biggen wordt een toom of nest genoemd.
Kunekune varken ( Jos, 15 juli 2014 geboren )
Kunekune varkens komen oorspronkelijk uit Nieuw Zeeland. Hun naam wordt in het Nederlands uitgesproken als “koenie koenie” en staat voor “vet en rond” in de taal van de Maori’s. Hun hele lichaam is met haren begroeid. Dit kan gaan van kort en strak naar lang en gekruld haar. Ze hebben een medium tot korte snuit en zowel punt- als flaporen, korte benen en een kort rond lijf. Het meest ongewone van de meeste Kunekunes is een paar kwastjes onder hun kin. Deze kwastjes heten piri piri’s.
Ze worden tot zo’n 76 cm hoog en kunnen tussen de 55 en 95 kg wegen. Ze hebben een verrukkelijk temperament: rustig, vreedzaam, heel vriendelijk en bloeien helemaal op in menselijk gezelschap.
Husumer zeug ( Jodi, 15 juni 2017 geboren )
Het Roodbonte Husumer varken heet ook wel het Roodbonte Protest varken, eind negentiende eeuw was het de Deens sprekende Duitse Frieze verboden eerbied te tonen aan de Deense vlag of om deze te hijsen. Uit protest hebben ze het Roodbonte Husumer varken gefokt, waarvan de tekening lijkt op de Deense nationale vlag. Alle varkens van dit ras hebben rood haar en een witte streep in het midden. Het Husumer varken is vitaal, robuust en gauw tevreden en zeer slim. De zeug wordt tot 85 cm. hoog en tot 300 kg. zwaar.
Jaro (15 juli 2014 - 30 juni 2026)
30 juni 2026 hebben we afscheid moeten nemen van onze kune kune Jaro.
Jaro kwam op 20 september 2014 als klein biggetje naar Kinderboerderij De Pijp, samen met zijn broer Jos. Hun namen waren snel gekozen. Op dat moment was er namelijk een jeugdvrijwilliger die ook Jaro heette en een volwassen vrijwilliger die Jos heette. Beiden waren grote varkensliefhebbers. Het voelde meteen alsof deze twee biggen hun namen al hadden gevonden.
Als jong varkentje was Jaro opvallend oranje. In de loop van de jaren veranderde zijn kleur langzaam, zoals vaker gebeurt bij kune kunes. Zijn oranje vacht werd donkerrood en uiteindelijk een warme bruin-beige kleur, waardoor hij op zonnige dagen soms bijna wegviel tegen het zand van zijn verblijf.
Jaro stond altijd onderaan in de rangorde van de drie varkens. Heel af en toe probeerde hij daar verandering in te brengen, meestal als Jos tijdelijk wat minder sterk was, maar uiteindelijk legde hij zich neer bij zijn plek. Dat paste ook bij zijn karakter. Als er tussendoor iets lekkers werd uitgedeeld, pakte hij snel een paar stukjes en liep ermee naar een rustig hoekje om daar ongestoord verder te eten, veilig uit de buurt van Jodi.
Hij was een vriendelijk en rustig varken, maar zeker niet stil. Wie tegen hem begon te praten, kreeg vaak een luid geknor terug. Tijdens het eten werd er enthousiast gesmakt en als je precies de juiste plek wist te kriebelen, liet hij zich langzaam op zijn zij of zelfs op zijn rug zakken om nog meer buikkriebels te krijgen.
Zoals alle kune kunes had Jaro zijn kenmerkende piri piri’s, de kleine kwastjes onder zijn kaak, en stevige slagtanden die regelmatig werden bijgewerkt door de hoefverzorger. Zijn modderpoel hoorde ook bij hem. Zodra warme zomerdagen boven de twintig graden uitkwamen, zocht hij verkoeling in de modder. Op hete dagen lag hij er helemaal in, zichtbaar genietend.
De afgelopen weken werd duidelijk dat zijn voorpoot hem steeds meer in de steek liet. Ondanks alle zorg en overleg met de dierenarts kwam het moment waarop verder behandelen niet meer in zijn belang was. Vandaag is hij rustig en liefdevol ingeslapen, omringd door de mensen die dagelijks voor hem zorgden. Tot het laatste moment stond hij nog op voor een paar stukjes watermeloen en appel, een bijzonder afscheid voor een varken dat al jarenlang vooral gezond en sober at.
Bijna twaalf jaar lang was Jaro een vertrouwd gezicht op de kinderboerderij. Duizenden kinderen, vrijwilligers en bezoekers hebben hem leren kennen. Voor velen was hij het vriendelijke varken dat altijd even kwam kijken, graag gekriebeld werd en op warme dagen tevreden in de modder lag.
We zullen hem missen.
Tot haar ogen in het zand… zo ziet varkensgeluk eruit voor Jodi 🐷
Wroeten is voor varkens net zo normaal als grazen voor een koe. Met hun gevoelige snuit ploegen ze de bodem om, op zoek naar wortels, insecten en andere lekkere hapjes, maar ook gewoon omdat het leuk is en ontspant.
Op de kinderboerderij krijgt Jodi de ruimte om te wroeten en haar natuurlijke gedrag te laten zien – goed voor haar lichaam én voor haar koppie.
Zie jij haar ook zo genieten?”
Alle varkens houden van wroeten, maar bij een groot, robuust ras als een Husumer zie je pas echt wat een kracht er in zo’n snuit zit: één Jodi = een halve ploegmachine.
“Maak je geen zorgen: dit is geen zieke varkenspoep, maar gewoon een ‘kralenketting’ van keutels die met hooi-vezels aan elkaar vastzitten 🐷💩. Onze Kune Kune-varkens krijgen extra hooi zodat hun maag goed gevuld is, ze minder honger hebben én niet te dik worden 🌾💚. Voldoende vezels is belangrijk voor een gezonde spijsvertering – ook als de mest er soms een beetje gek uitziet
Eind april 2025: Veel kunekunes zijn in deze tijd van het jaar geen reclame voor het kune kune ras. Ze zitten volop in de verharing en hebben een dunnere vacht met soms zelfs kale plekken. Gelukkig groeit de vacht na die verharing weer mooi aan en zien de dieren er over een paar weken weer goed uit.
Een leuk feitje over de varkensneus. Varkens hebben geen zweetklieren zoals mensen dat hebben. Ze hebben beperkte zweetklieren aan de bovenrand van hun neus, maar deze produceren niet genoeg zweet om hun lichaamstemperatuur op een effectieve manier te reguleren. Daarom is het voor varkens belangrijk om zich in modder of water te kunnen koelen.
In de lente, wanneer de natuur tot leven komt, zie je varkens vaak in de zon liggen te slapen. Dit gedrag is niet alleen schattig om te zien, maar ook belangrijk voor hun welzijn. Varkens zijn sociale en intelligente dieren die behoefte hebben aan warmte en comfort, wat hen aanmoedigt om tijdens zonnige dagen buiten te ontspannen.
De lente biedt een perfecte gelegenheid voor varkens om te genieten van de zonneschijn, die hen helpt bij het behouden van een gezonde lichaamstemperatuur. Het is ook tijdens deze tijd dat ze profiteren van de vitamine D die de zon biedt, wat cruciaal is voor hun botgezondheid en algehele vitaliteit.
Het zonnebaden helpt varkens ook bij hun psychologische welzijn. Het zorgt voor een rustige en stressvrije omgeving, wat bijdraagt aan een gelukkig leven. Hoewel varkens zich graag in de modder rollen om zich te beschermen tegen de zon en insecten, zijn zonnige momenten essentieel voor hun dagelijkse routine in de lente, waarin ze kunnen ontspannen en opladen voor de dag.
Kune kune varken Jaro geniet van de heerlijke massage die hij krijgt van een bezoeker. Onze varkens zijn heel aaibaar en tijdens openingstijd is hun verblijf vrij toegankelijk voor onze bezoekers.
Lekker in de modder
Lekker warm en door het wolvet in de wol ook heel goed voor hun huid. Jodi heeft de nieuwe bodembedekking uiteraard eerst uitgebreid geïnspecteerd.
Wat gebeurt er toch allemaal bij de varkens? We hebben het buitenverblijf van de varkens flink aangepakt. Er werd een tegelpad langs het hek aangelegd, nu hebben de varkens ook in de winter de mogelijkheid om met droge poten van hun ruime verblijf te genieten. Bedankt gemeente Amsterdam/dierenwelzijn voor het mogelijk maken hiervan.
De Klauwmevrouw raadde aan om meer van de varkensweide te verharden, in verband met de klauwen van de varkens. Verder het voer, als de weide droog is, verspreiden door de weide. Jody krijgt automatisch het meest omdat ze de baas is. Als tussendoortje meelwormen en ongezouten zonnepitten uitstrooien in de weide. Verder doorgaan met onbeperkt hooi en takken en onkruid enz als tijdverdrijf.
Varkens eten hooi. Graag zelfs.
Varkensvoer voor productie varkens bestaat uit geconcentreerd, gemakkelijk verteerbaar (vezelarm) voer. Het varken hoeft weinig te doen om aan z’n voedingsstoffen te komen. Dit sluit niet aan bij de natuurlijke behoefte om uitgebreid en langdurig te zoeken naar voedsel en leidt op den duur tot allerlei gedragsafwijkingen. Daarnaast leiden modern samengestelde rantsoenen vaak tot minder verzadigingsgevoel, met andere woorden: het varken is al lang weer hongerig voordat het opnieuw voedsel krijgt. Het bijvoeren van vezelrijk voer is bij varkens dus aan te bevelen. Vezels verblijven langer in het maagdarmstelsel en dragen daardoor bij aan het verzadigingsgevoel. Varkens hebben na opname van vezelrijk voer minder gauw weer honger. Een ander voordeel van vezelrijke producten is dat de dieren er langer mee bezig zijn.
23 juni 2023: klauwmevrouw langs geweest.
Jos werd door de Klauwmevrouw behandeld aan zijn klauwen. Zij draait varkens op hun rug (flippen) en behandeld dan op een heel vakkundige en liefdevolle manier de klauwen. Op deze manier hoeft een varken geen risicovolle narcose te ondergaan. Voor Jos was het de derde keer dat hij op zijn rug gelegd werd. Omdat we open waren tijdens de behandeling kwamen er veel bezoekers een kijkje nemen. De Klauwmevrouw gaf aan dat ik het publiek moest waarschuwen omdat Jos waarschijnlijk zou gaan gillen maar hij gedroeg zich vandaag voorbeeldig en gaf geen kik. Hij lijkt zich te realiseren dat het voor zijn eigen bestwil is, herkent de Klauwmevrouw en vertrouwd haar kennelijk. Dat is mooi om te zien. Niet alleen de klauwen werden behandeld maar ook de oren, ogen, tanden en de rest van het lichaam werden gecontroleerd. Bij Jos zijn vandaag ook de scherpe randjes van zijn slagtanden afgevijld. We kregen de complimenten voor de medewerkers van Klauwmevrouw, ze ziet zelden eigenaren die de haar adviezen over klauwverzorging en voeding zo goed en met succes opvolgen . Zeker op een plek zoals de onze waar er door veel verschillende mensen gevoerd en verzorgd wordt. 👏
De Klauwmevrouw komt op locatie, bekapt varkensklauwen en kort indien nodig slagtanden in. Zonder narcose, zonder pijnprikkel, met behulp van de ‘Flip the Pig' methode.
www.klauwmevrouw.nl
Ze vonden het maar niks om gescheiden van elkaar te zijn en na afloop wist Jaro niet hoe snel hij zich weer bij zijn broer moest voegen
Op advies van @klauwmevrouw krijgen onze varkens, om hun gewrichten soepel te houden, dagelijks een eetlepel kurkuma toegevoegd aan hun voer. Vandaag zat de kurkuma in de van de ‘appeltaartles’ overgebleven karnemelk.
Blijkbaar hangen varkens graag met de poten op een hek om om aandacht te vragen.
Jodi’s neus. Varkens gebruiken hun neus om de grond om te woelen, op zoek naar wormen, insecten en ander eetbaar spul: gras, wortels, knollen, zaden, fruit en bessen. De wroetschijf van het varken is gevoelig, maar ook sterk. Een mooie grasmat is binnen de kortste keren omgeploegd.
Jos, is hij niet prachtig? Varkens, vooral beren ontwikkelen flinke hoektanden. Bij gevechten kunnen ze elkaar daarmee verwonden. Maar ze gebruiken ze ook bij het zoeken naar voedsel. Varkens die voldoende de ruimte hebben, zullen elkaar niet zo snel beschadigen met hun hoektanden.
Filmpjes
Kijk eens hoe prachtig oranje de haren van Jodi zijn als de zon erdoor heen schijnt. Er bestaan volledig kale varkensrassen en meer behaarde rassen, variërend van een vacht met een enkel opstaand haartje tot een dikke krulvacht. Deels wordt het al dan niet behaard zijn bepaald door het klimaat in het land van herkomst van het varken (hoe kouder, hoe meer haar), deels door doorfok in de professionele varkenshouderij richting steeds ‘blotere’ varkens. De meeste hobbyvarkens hebben wel enige mate van beharing. Winterhaar is langer en dikker dan zomerhaar. Hobbyvarkens die jaarrond naar buiten kunnen – in de wei of in de uitloop – krijgen bovendien een ondervacht die ze extra beschermt tegen de kou.
Zoelen
Zoelen is het bedekken van het lichaamsoppervlak met modder, het nemen van een modderbad dus. Het is een natuurlijk gedrag van varkens dat vaak te zien is bij verwilderde varkens en bij wilde zwijnen.
De belangrijkste functie van zoelen is het op peil houden van de lichaamstemperatuur tijdens warm weer. Varkens kunnen alleen zweten tussen de tenen en op de wroetschijf. Door in modder of water te liggen krijgt het varken verkoeling.
Lichaamsverzorging is een functie die ook in de natuur van groot belang is. Door in de modder te liggen komen ectoparasieten als luizen, teken en schurftmijten in de modder te zitten. Als de modder opdroogt, kan het varken deze parasieten afschuren tegen bijvoorbeeld een boom. Zoelen heeft ook een sociale functie in een groep dieren. Een modderbad camoufleert ook de geur van het varken in de natuur. Hierdoor zijn ze moeilijker te vinden door natuurlijke vijanden. Daarnaast geeft zoelen plezier, spel en rust.
Het ideale modderbad is permanent aanwezig, biedt voldoende ruimte aan alle varkens om tegelijk te zoelen, bevat naast water ook aarde (modder), maakt begeleidend gedrag zoals wroeten en schuren mogelijk, biedt afkoeling wanneer het (te) warm is, en brengt geen gezondheidsrisico met zich mee door bevuiling van het modderbad (bijvoorbeeld door het regelmatig verversen van de inhoud en/of het verstrekken van vers water in/bij het modderbad).
Gedragsverrijking bij onze varkens
Hoe hou je dieren actief en gezond? Door ze uit te dagen hun natuurlijke gedrag te vertonen. In vaktermen heet dat ‘hun gedrag verrijken’.
Onze dieren krijgen uiteraard voldoende te eten en hebben bovendien een uitgebalanceerd dieet. Ook op hun gezondheid wordt goed gelet; ze krijgen medische verzorging als het nodig is. Toch is dat niet alles. Net als bij mensen gaat het bij dieren niet alleen om het fysieke welzijn, het psychische welzijn is net zo belangrijk. Het idee achter gedragsverrijking is om de natuurlijke behoeftes van het dier - die zich uiten in bepaald gedrag, bijvoorbeeld het op een bepaalde manier zoeken van voedsel – te stimuleren.